Złamanie nadgarstka: Objawy, pierwsza pomoc i metody leczenia

Do jednych z częstszych urazów ręki należy złamanie nadgarstka w wyniku upadku lub uderzenia. Wybór metody leczenia i dalsze postępowanie uzależnione jest od obrazu klinicznego pacjenta i tego, jakie struktury uległy uszkodzeniu. Ze względu na istotną rolę, jaką pełni nadgarstek w funkcji manipulacyjnej całej ręki nie należy bagatelizować urazów i rozpocząć rehabilitację ręki oraz nadgarstka, aby osiągnąć pełną funkcję stawów i siłę mięśni.

Jak dochodzi do złamania nadgarstka? Najczęstsze przyczyny

Do urazów nadgarstka w grupie osób miedzy 20 a 50 rokiem życia, dochodzi najczęściej w okresie wzmożonej aktywności fizycznej. Na przykład podczas uprawiania takich sportów jak piłka nożna, jazda na rolkach, jazda na rowerze czy deskorolce, gdzie częściej dochodzi do upadków i ewentualnych tłuczeń lub złamań kości nadgarstka.

Z kolei w grupie osób starszych urazy nadgarstka niejednokrotnie możemy zaobserwować podczas zimy i niekontrolowanych upadków z wysokości własnego ciała, na oblodzonym lub śliskim podłożu. Osteoporoza w grupie wiekowej 65+ sprzyja również złamaniom nadgarstka niskoenergetycznym, czyli niezwiązanych z upadkiem, na przykład podczas silnego uderzenia w nadgarstek.

Upadek na wyprostowaną rękę – wróg numer jeden złamania nadgarstka

Nadgarstek stanowi połączenie ręki z kośćmi przedramienia i zbudowany jest z 8 niewielkich kości połączonych ze sobą w dwóch szeregach. Ich nieregularne kształty idealnie się do siebie dopasowują stanowiąc miejsce przyczepu wielu drobnych mięśni, oraz więzadeł umożliwiających precyzyjne i skomplikowane ruchy ręki.  Ze względu na skomplikowaną i delikatna budowę nadgarstka podczas urazu może dojść zarówno do pojedynczego złamania, jak i złamań mnogich.

Najczęstsze typy złamań nadgarstka:

• Złamanie Collesa
• Złamanie Smitha
• Złamanie kości łódeczkowatej
• Złamanie kości łokciowej i promieniowej
• Złamanie kości trójgraniastej

Złamanie Collesa a złamanie Smitha: czym się różnią?

Zarówno w przypadku złamania Collesa jak i Smitha dochodzi do złamania nasady dalszej kości promieniowej. Oba złamania różnią się jednak kierunkiem, w którym dochodzi do przemieszczenia kości.

W przypadku złamania typu Collesa upadek następuje na otwartą dłoń, a dodatkowym powikłaniem może być uszkodzenia przewodnictwa nerwu pośrodkowego.

W przypadku złamania typu Smitha do uderzeni dochodzi na zgiętej dłoni, czyli miejscem uderzenia jest część grzebietowa ręki.

Kość łódeczkowata – mała kość, duży problem

W bliższym szeregu kości nadgarstka znajduje się kość łódeczkowata, która jest niezwykle istotna, ponieważ stanowi połączenie dwóch rzędów kości nadgarstka. Jednocześnie to właśnie kość łódeczkowata najczęściej ulega uszkodzeniu podczas upadku. Ma to miejsce szczególnie podczas aktywności sportowych jak jazda na rolkach czy snowboardzie. Złamanie kości łódeczkowatej wymaga leczenia oraz rehabilitacji, ponieważ nie leczone złamanie w przyszłości rzutuje na ograniczenie funkcji manipulacyjnej ręki, występowaniem dolegliwości bólowych oraz obniżenie siły chwytnej ręki.

Po czym poznać, że nadgarstek jest złamany, a nieskręcony?

Objawy, które może obserwować u siebie pacjent zarówno w przypadku stłuczenia jak i złamania mogą być bardzo podobne. Decydującym czynnikiem w określeniu czy nie doszło do złamania jest podstawowa diagnostyka obrazowa czyli wykonanie RTG nadgarstka. W przypadku złamań wieloodłamowych lekarz może rozszerzyć badania obrazowe. 

Charakterystyczne objawy złamania nadgarstka

Dolegliwości ze strony nadgarstka nasilają się z czasem, bezpośrednio po urazie pojawia się ból i obrzęk często przypominający objawy stłuczenia nadgarstka.

Do najczęściej obserwowanych objawów złamań nadgarstka należy zaliczyć:

• Obrzęk okolicy nadgarstka i ręki
• Ból nasilający się podczas chwytu, lub ruchu ręką
• Osłabienie siły chwytnej dłoni
• Ograniczenie ruchomości nadgarstka
• Zniekształcenie obrysów nadgarstka i ręki

Dlaczego musisz natychmiast zdjąć pierścionki i zegarek po urazie nadgarstka?

Kiedy dochodzi do złamania kości nadgarstka zaburzeniu ulega przepływ limfy oraz płynu surowiczego, który tworzy szybko narastający obrzęk. Dlatego tak ważne jest, aby zdjąć bransoletki i pierścionki zaraz po urazie, kiedy obrzęk nie jest jeszcze tak duży, bo z czasem może nie być to już możliwe.

Jak lekarz diagnozuje złamanie ręki?

Podczas wizyty na SOR lub u ortopedy po urazie nadgarstka, lekarz wykonuje badanie manualne ręki i nadgarstka. Kiedy obserwuje silny ból, zniekształcenie obrysów nadgarstka, ograniczenie siły i ruchomości, najczęściej rozszerza diagnostykę o RTG lub inne dodatkowe badania obrazowe, aby móc w pełni potwierdzić i odpowiednio zakwalifikować złamanie nadgarstka.

Badanie RTG w złamaniu nadgarstka to podstawa diagnozy

Badania obrazowe jak RTG, rezonans magnetyczny czy TK dają pełny obraz w przypadku złamania nadgarstka, co umożliwia nie tylko potwierdzenie uszkodzenia kości, ale przede wszystkim określenie rodzaju i stopnia złamania. Prawidłowa diagnoza umożliwia podjęcie prawidłowego leczenia.

Jakie są metody leczenia złamanego nadgarstka?

W przypadku złamania kości nadgarstka leczenie może przebiegać operacyjnie lub bezoperacyjnie. Niezależnie od wyboru sposobu leczenia nadgarstek jest zawsze unieruchomiony. Ma to na celu umożliwienie uzyskania zrostu miejsca złamania, w tym celu stosuje się najczęściej opatrunek gipsowy lub specjalną ortezę ortopedyczną.

Niezależnie czy doszło do operacyjnego ustabilizowania odłamów kostnych czy zastosowane zostało jedynie unieruchomienie zewnętrzne w postaci gipsu lub ortezy, po tym okresie leczenia wymagana jest rehabilitacja ręki i nadgarstka, której czas trwania może wahać się od 4 do 8 tygodni.

Leczenie zachowawcze: gips tradycyjny czy nowoczesna orteza?

Coraz częściej ze względu na wygodę użytkowania, pielęgnacji, oraz łatwości aplikacji lekarze zamiast tradycyjnego gipsu proponują specjalistyczne ortezy usztywniające nadgarstek i rękę. Istotne jest, aby przestrzegać zaleceń i nosić ją w wyznaczonym czasie do uzyskania zrostu w miejscu złamania.

Kiedy operacja nadgarstka jest nieunikniona? (Zespolenie wewnętrzne kości)

Najczęściej leczenie operacyjne złamanego nadgarstka stosuje się gdy:

• doszło do złamania wielołamowego w obrębie kości nadgarstka
• możemy zaobserwować dużą niestabilność
• złamanie dotyczy kości łódeczkowatej

Duże ograniczenie w możliwości uzyskania samodzielnego zrostu lub zmiana mechaniki stawów nadgarstka spowodowana przemieszczeniem się odłamów kostnych zawsze wymaga interwencji chirurgicznej.