Czym jest rwa kulszowa?

Jednym z najczęściej zadawanych pytań w gabinecie jest to, czym właściwie jest rwa kulszowa? Natłok informacji sprawia, że pacjent czuje się zdezorientowany i nie rozumie przyczyny swoich dolegliwości. Rwa kulszowa jest zespołem objawów wynikającym z ucisku mechanicznego lub stanu zapalnego jednego z największych nerwów naszego organizmu, czyli nerwu kulszowego.

Przyczyny tych samych objawów rwy kulszowej mogą mieć jednak zupełnie inne podłoże u każdego z pacjentów, choć zakłada się, że ponad 90 % przypadków wynika z uszkodzenia dysku międzykręgowego, czyli tzw. dyskopatii.

Przyczyny występowania rwy kulszowej

Nerw kulszowy stanowi największy splot nerwów w odcinku lędźwiowym kręgosłupa łącząc gałęzie wychodzące na poziomie L4, L5, S1, S2, S3, biegnie po górnej i zewnętrznej części pośladka w dół unerwiając kończynę dolną. W zależności od tego, w którym miejscu dochodzi do uszkodzenia, podrażnienia lub ucisku nerwu objawy mogą być zupełnie różne, jedno lub obustronne. Do najczęstszych przyczyn występowania rwy kulszowej należy zaliczyć:

• Dyskopatie
• Zespół napięcia mięśnia gruszkowatego
• Zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa
• Choroby reumatyczne
• Urazy i nagłe upadki komunikacyjne, oraz sportowe
• Ciąża i zmiany hormonalne
• Brak aktywności fizycznej
• Nadmierny przyrost masy ciała

Czym jest dyskopatia i przepuklina kręgosłupa?

Pierwszą i najczęstszą przyczyna rwy kulszowej są zmiany w obrębie krążka międzykręgowego, który ulega uszkodzeniu, a stanowi on element amortyzacji naszego kręgosłupa. Dysk jest jak poduszka albo żelek wypełniony płynnym środkiem i otoczony z zewnątrz silnym pierścieniem włóknistym, który utrzymuje tą miękką część w środku. Podczas ruchu, kiedy nasz kręgosłup pracuje to właśnie dysk, niweluje siły, jakie powstają między poszczególnymi kręgami w kręgosłupie.

Kiedy dochodzi do uszkodzenia dysku część wewnętrzna dysku zostaje wypchnięta w miejscu, w którym doszło do przerwania pierścienia włóknistego i powoduje zwężenie, oraz ucisk na nerw kulszowy w zależności od poziomu/ów, na których dochodzi do protruzji. Ponieważ nerw kulszowy potrzebuje swobodny i przestrzeni, aby móc się swobodnie poruszać takie zwężenia powodują jego stan zapalny i objawy mniej lub bardziej typowe, uzależnione od rozległości i poziomu, na którym doszło do stanu zapalnego.

Objawy rwy kulszowej

Pacjenci zgłaszają się do gabinetu z różnymi objawami rwy kulszowej, co wynika z wielopoziomowego położenia nerwu kulszowego. Nasilenie i zakres objawów uzależniany jest również od zaawansowania zmian, wieku pacjenta, przyczyny dolegliwości i etapu ataku rwy kulszowej. Do najczęściej wymienianych objawów rwy kulszowej w okolicy pośladka lub kończyny dolnej należy zaliczyć:

• Drętwienie, mrowienie
• Przeczulica lub niedoczulica
• Pieczenie i podrażnienie skóry
• Osłabienie siły mięśniowej
• Opadanie stopy
• Trudności w poruszaniu się
• Ból promieniujący od kręgosłupa lędźwiowego do pośladka lub nogi
• Ostry strzelający ból podczas ruchu

Dlaczego rwa kulszowa boli?

Dolegliwości bólowe, z jakimi zmaga się pacjent wynikają z podrażnienia nerwu kulszowego, który unerwia nie tylko okolice pośladka i nogi ruchowo, ale również czuciowo. Podrażnienie nerwu powoduje dolegliwości bólowe, które fizjoterapeuta szybko wygasza poprzez prace manualną, „uwolnienie nerwu kulszowego” oraz zabiegi fizykalne, co pozwala pacjentowi wycofać się możliwie jak najszybciej z obciążającego leczenia farmakologicznego.

W Fizjohealth łączymy pracę manualną na tkankach miękkich, terapię manualną, indywidulanie dobrane ćwiczenia na rwę kulszową z zabiegami z zakresu elektroterapii (prądy TENS, diadynamiczne, prądy interferencyjne), fali uderzeniowej, ultradźwięków, lasera i magnetoterapii. Wszystko po to, aby zapewnić naszym pacjentom bezpieczne i kompleksowe leczenie rwy kulszowej.

Co robić w trakcie ataku rwy kulszowej?

W początkowym stanie ostrym, czyli w pierwszych 2-3 dniach warto odpoczywać. Ulgę przynosi pozycja krzesełkowa z nogami ułożonymi w zgięciu bioder i kolan pod kątem prostym, podudzia podparte. Następnie warto udać się do fizjoterapeuty, aby wykonał zabiegi przeciwzapalne, przywrócił prawidłowy zakres ruchu i napięcie mięśni kręgosłupa.

Z czasem stan ostry rwy kulszowej się wycisza, wtedy pacjenci najczęściej odczuwają dyskomfort, blokadę i ograniczenie ruchu w kręgosłupie. Właśnie w tym momencie fizjoterapeuta może pomóc najefektywniej, poprzez indywidualnie dobrane ćwiczenia, dzięki którym wzmacnia głęboką stabilizację mięśni kręgosłupa tworząc warunki do prawidłowego gojenia się nerwu kulszowego.

Ile trwa rwa kulszowa?

Faza ostra średnio trawa kilka dni maksymalnie do tygodnia, następnie po niej rozpoczyna się faza przewlekła, która trwać może nawet wiele tygodni. Czas trwania ataku rwy kulszowej uzależniony jest miedzy innymi od:

• Rozległości stanu zapalnego
• Zaawansowania i przyczyny zmian w kręgosłupie
• Wieku pacjenta
• Przyczyny rwy kulszowej
• Sposobu leczenia

Należy pamiętać, że im szybciej wdrożona zostanie rehabilitacja tym łatwiej fizjoterapeucie opanować stan zapalny w obrębie nerwu kulszowego i przywrócić prawidłowe warunki anatomiczne kręgosłupa tworząc przestrzeń do gojenia się przepukliny dysku międzykręgowego czy zmniejszając napięcie mięśnia gruszkowatego.

Leczenie rwy kulszowej?

Pacjenci, którzy latami borykaj się z atakami rwy kulszowej i zmianami w odcinku lędźwiowym kręgosłupa, które są najczęstszą przyczyną rwy kulszowej korzystają z różnych metod leczenia. Niejednokrotnie właściwe połączenie metod operacyjnych, farmakologicznych i rehabilitacji pomogą pozbyć się dolegliwości na stałe.

Wśród inwazyjnych metod leczenia należy wymienić techniki operacyjne przede wszystkim ukierunkowane na usunięcie fragmentów uszkodzonego dysku międzykręgowego i techniki naprawcze. W przypadku dużych zmian w obrębie krążka, możliwe jest również wymiana naturalnego dysku i wszczepienie w jego miejsce implantu imitującego krążek międzykręgowy.

Leczenie farmakologiczne polega na leczeniu przeciwzapalnym i rozluźniającym. W fazie ostrej farmakologia pomaga zmniejszyć silne dolegliwości bólowe, należy jednak pamiętać, że ta forma leczenia obciąża przewód pokarmowy, wątrobę oraz nerki, a leki relaksacyjne obniżają napięcie mięśni całego ciała, co może nie być korzystne w dłuższej perspektywie.

Nieinwazyjne leczenie zachowawcze, czyli rehabilitacja i zabiegi fizykalne pomagają pacjentom długofalowo pozbyć się objawów rwy kulszowej. Rehabilitacja kręgosłupa lędźwiowego zarówno przed zabiegiem operacyjnym jak i po jest nieodłącznym elementem powrotu do sprawności fizycznej pacjentów. Z kolei, wdrożona w odpowiednim momencie niejednokrotnie może pomóc pacjentowi uniknąć operacji.  

Rehabilitacja rwy kulszowej

W Fizjohealth wierzymy, że skuteczna i celowana terapia naszych pacjentów zaczyna się od indywidulanego podejścia, szczegółowego wywiadu i badania funkcjonalnego. Dzięki temu fizjoterapeuta może dojść do prawdziwej przyczyny objawów, z jakim zgłasza się pacjent i dobrać najlepsza gamę zabiegów. W leczeniu rwy kulszowej łączymy takie metody jak:

• Terapia manualna kręgosłupa lędźwiowego, która pomaga przywrócić prawidłowe warunki biomechaniczne.
• Terapia powięziowa (FDM), umożliwiająca obniżyć napięcie powięzi, mięśni i tkanek otaczających kręgosłup lędźwiowy.
• Fala uderzeniowa, poprawiająca krążenie i rozluźniająca tkanki miękkie, łagodząc stan zapalny.
• Indywidualnie dobrane programy ćwiczeń i funkcjonalny trening medyczny, które wpływają pozytywnie na stabilizację kręgosłupa lędźwiowego i pomagają w uniknięciu nawrotów dolegliwości.
• Zabiegi fizykalne łagodzące stan zapalny i zmniejszające dolegliwości bólowe jak elektroterapia (min. prądy TENS, diadynamiczne, Trauberta), laseroterapia, magnetoterapia, ultradźwięki/fonoforeza i inne.

Pamiętaj! Im szybciej rozpoczniesz terapię tym lepsze efekty osiągniesz i łatwiej wrócisz do normalnego życia czy pracy zawodowej.