Rehabilitacja po rekonstrukcji ACL więzadła krzyżowego przedniego

Wsparcie doświadczonego fizjoterapeuty po zabiegu rekonstrukcji więzadła krzyżowego przedniego to niezbędny etap powrotu pacjenta do zdrowia. Osiągnięcie funkcjonalnej sprawność kolana po zabiegu trawa od 4 do 6 miesięcy i wymaga cierpliwości, systematyczności w ćwiczeniach, oraz skrojonego na miarę planu rehabilitacji. Powrót do aktywności sportowej wymaga dłuższego przygotowania motorycznego, który może zająć od 9-12 miesięcy od operacji. 

W Fizjohealth rehabilitacja po rekonstrukcji ACL prowadzona jest według indywidulnych programów rehabilitacyjnych opartych na wieloletnim doświadczeniu, wiedzy naszych fizjoterapeutów, oraz sprawdzonych protokołach i najnowszych doniesieniach z literatury medycznej.

Rehabilitacja przedoperacyjna po uszkodzeniu ACL

Nie każdy pacjent wybiera leczenie operacyjne, starsze osoby nieaktywne sportowo, nie decydują się na zbieg rekonstrukcyjny, w takiej sytuacji leczenie zachowawcze, czyli rehabilitacja staje się metodą leczenia z wyboru. Należy jednak pamiętać, że osiągniecie odpowiedniego poziomu siły i wytrzymałości mięśni kolana zapewnia bezpieczeństwo w codziennych aktywnościach, a w przyszłości pozwala uniknąć uszkodzeń powierzchni stawowych i innych struktur budujących kolano.

Pacjenci decydujący się na zabieg rekonstrukcji ACL również przed zabiegiem korzystają z regularnych spotkań z fizjoterapeutą – to pierwszy ważny etap dzięki którem udaje się:

• Przywrócić funkcjonalną sprawność kolana i całej kończyny
• Zbudować siłę i wytrzymałość mięśni otaczających kolano, co zabezpiecza powierzchnie stawowe i łakotki przed dalszym uszkadzaniem, oraz skraca czas powrotu do zdrowia po zabiegu
• Odtworzyć prawidłowy wzorzec chodu
• Przywrócić priopriocepcję i kontrolę kolana w dynamice

Na co uważać po operacji ACL?

Bezpośrednio po operacji przeszczep więzadła ACL jest strukturą delikatną i podatną na uszkodzenia oraz rozciągnięcie. Aby zabezpieczyć je przed ewentualnymi urazami, należy stopniowo i cierpliwie budować z fizjoterapeutą wytrzymałość i siłę mięśnia czworogłowego uda, pracować nad redukcją obrzęku, elastycznością i prawidłowym zakresem wyprostu, oraz zgięcia w stawie kolanowym w zależności od etapu procesu rehabilitacji.

Pacjenci po operacji ACL, na co dzień używają ortezy zabezpieczającej operowane kolano, oraz kul łokciowych podczas poruszania się. Jeśli w trakcie artroskopii nie były również czyszczone powierzchnie stawowe lub nie była szyta łąkotka, podczas poruszania się pacjent powinien obciążać nogę operowaną.

Podczas wstawania z łóżka lub siadu na krześle noga operowana powinna być podparta. Podczas wstawania kończyna nieoperowana podtrzymuje od dołu nogę po zabiegu, a podczas siadu stopa operowana powinna być oparta o podłoże. Niweluje to występowanie dużych sił ścinających działających na kolano operowane, które mogłyby rozciągnąć lub uszkodzić delikatny przeszczep w fazie remodelingu tkankowego.

Pośpiech i niecierpliwość pacjentów w powrocie do aktywności sportowej to najczęstsza przyczyna uszkodzeń lub dolegliwości bólowych kolana po zabiegu. Wynika to również z dostępności gotowych informacji na podstawie, których pacjenci bez konsultacji z fizjoterapeutą forsują nowe aktywność np. 3 miesiące po operacji rozpoczynają bieganie, podczas gdy ich kolano nie jest jeszcze gotowe na przyjęcie takiego obciążenia.

Należy pamiętać, że dostępne protokoły rehabilitacyjne są jedynie wskazówkami w terapii a rozpoczęcie nowych aktywność powinno być poprzedzone konsultacją z fizjoterapeutą, który wie, na jakim poziomie funkcjonalnym jest kolano i czy nowy przeszczep będzie w stanie podołać takim wyzwaniom.

Kiedy rozpocząć rehabilitację po rekonstrukcji ACL?

Jeśli podczas zabiegu artroskopii kolana wykonywana była tylko rekonstrukcja więzadła krzyżowego przedniego, rehabilitację można rozpocząć zaraz po zabiegu. Fizjoterapeuta w tym wczesnym etapie pooperacyjnych ukierunkuje swoje działania na redukcje obrzęku, stopniowe odzyskiwanie zakresu ruchomości kolana i odbudowę siły mięśnia czworogłowego uda.

Jak wygląda rehabilitacja po rekonstrukcji ACL w Fizjohealth?

W początkowym etapie rehabilitacji zapewniamy naszym pacjentom również wizyty w warunkach domowych. Kiedy stan funkcjonalny kolana na to pozwala, nasi pacjenci mogą kontynuować program rehabilitacji w warunkach gabinetowych, gdzie czekają na nich dodatkowe zabiegi z zakresu fizykoterapii, jak:

• Pole magnetyczne,
• Laser,
• Ultradźwięki,
• Elektroterapia,
• EMG biofeedback,
• Fala uderzeniowa,
• Ćwiczenia na specjalistycznej kolumnie SpeedPULLEY i wiele innych.

Rehabilitacja po rekonstrukcji ACL kok po kroku

We wczesnej fazie pooperacyjnej (Tydzień 1–2):

• Stosujemy zasadę PRICE (ochrona, odpoczynek, lód, ucisk, uniesienie).
• Wykonujemy mobilizację rzepki: Ruchy ślizgowe we wszystkich płaszczyznach
• Priorytetowo utrzymujemy pasywny pełen wyprost
• Wykonujemy drenaż limfatyczny
• Izometria mięśnia czworogłowego i grupy kulszowo-goleniowej

W kolejnej fazie rehabilitacji skupiamy się nauce chodu i mobilizacji (Tydzień 3–4):

• Przywracamy prawidłowy wzorzec chodu i zwiększamy zakres zgięcia.
• Nauka prawidłowego chodu na płaskim podłożu.
• Miniprzysiady (0°–60°), wspięcia na palce, aktywacja mięśni pośladków.
• Wprowadzenie ćwiczeń w otwartym (OKC) i zamkniętym (CKC) łańcuchu kinematycznym
• Nauka wchodzenia na stopień (5–15 cm).

Faza między 5- 7 tygodni to czas równowagi i stabilizacji:

• Skupiamy się na zaawansowanej propriocepcji i kontroli nerwowo-mięśniowej.
• W stabilności dynamicznej: stanie jednonóż na podłożu niestabilnym
• Łączenie ćwiczeń równoważnych z ruchami rąk i drugiej nogi.
• Nauka prawidłowego schodzenia
• Siła jednostronna: Przysiady jednonóż (zakres 0°–60°).

Faza wzmacniania siły mięśniowej (Tydzień 8–12)

• Budujemy masę i siłę mięśniową pod obciążeniem.
• Trening oporowy: Przysiady na podłożu niestabilnym, przysiady jednonóż.
• Wypady w przód z oporem zewnętrznym z użyciem kolumny SpeedPulley.

Powrót do biegania i dynamiki (Tydzień 13–24)

• Przygotowanie do aktywności sportowej i obciążeń eksplozywnych.
• Marszobieg progresywny (start od 5 km/h).
• Trening siłowy: Przysiady i wypady z ciężarkami.
• Skoki obunóż i jednonóż (w przód, bok, z obrotem).
• Wskoki i zeskoki z ławeczki (30 cm)

Powrót do sportu po rekonstrukcji ACL

Powrót do ulubionej aktywności sportowej to pierwsze pytanie, jakie pojawia się w gabinecie po rekonstrukcji ACL. Nie jest łatwo odpowiedzieć, w jakim czasie powrót do sportu będzie możliwy szczególnie, kiedy pada na początku procesu rehabilitacji. Czas ten uzależniony jest od wielu czynników jak np. konsekwencja i regularność w procesie rehabilitacji, indywidualne zdolności gojenia i regeneracji, oraz czy uszkodzeniu uległo tylko więzadło krzyżowe przednie.

Najczęściej powrót do aktywności sportowej możliwy jest około 9-12 miesięcy od zabiegu i poprzedzony jest funkcjonalnym treningiem medycznym, który przygotowuje kolano pod kątem uprawianej dyscypliny sportowej. Niestety często spotykamy się z pomijaniem tego etapu treningu funkcjonalnego szczególnie w przypadku młodych zawodników, którzy chcą jak najszybciej wrócić do gry. Może to jednak skutkować ponownym urazem i niestabilnością kolana.

Funkcjonalny trening medyczny po ACL

Dla tych, którzy chcą bezpiecznie wrócić do sportu po rekonstrukcji ACL po zakończonym procesie rehabilitacji czeka indywidualnie dopasowany funkcjonalny trening medyczny. Plan treningowy dopasowany jest do stanu kolana po zakończonym procesie rehabilitacji, oraz ukierunkowany jest na specyfikę uprawianej dyscypliny sportowej. Biorąc pod uwagę przeciążenia, jakim podlega kolano w trakcie konkretnej dyscypliny sportowej, tak przygotowujemy motorycznie zawodnika, aby maksymalnie zminimalizować ryzyko ponownego urazu.